د لونګو دريڅې

لنډه كيسه: دريا نوش

lawang — Sun, 08 Nov 2009 07:18:15 GMT

نویسنده: صدیق الله بدر

دریا نوش

غرور، تمام وجود "زرین" را فراگرفته بود. قلبش لحظه به لحظه هوا می گرفت؛ میل نوشیدن و باز نوشیدنش دو چندان می شد و پیهم سگرت روشن می کرد. موتر پجرویش را که از نوع آخرین مودل آن بود، در گوشه اي بریک نمود و از سویچبورد موتر، بوتل کلانی را کشیده و زمزمه کنان با خود گفت: "ناپلیون، ناپلیون! تتو کتی نودوشش مردارش! او هم خات گفت که بری زرین دوا دادیم، تتو ایره دوا میگن! تو کی دواره میشناسی؟"

با این حال، زرین سر بوتل را باز کرد ولی قبل از آنکه لب به بوتل ببرد، دست چپش را در هوا دراز کرد و با خود گفت: "نی! ناحق به او بیچاره تتو گفتم، دوایش کم کم اثر داره، چندان بود نبود؛ خو باز هم یک کمی دیگه."

غزل

lawang — Mon, 02 Nov 2009 06:14:15 GMT

ویناوال: صدیق الله بدر

غزل

سلګۍ زما به په مزار كې كوې

ډېوې به بلې هر يو وار كې كوې

هغه زما د زړه په واك كې نه دى

ته چې د سترګو يو ګوزار كې كوې

عشقه ته هم زما د زړه په څېر يې

دا بې واري چې تل په وار كې كوې

پټ په كې ښكاري دې اقرار په مينه

كومه خبره، چې انكار كې كوې

درسره نه يمه په دې كې شېخه

ته چې خبرې د زړه كار كې كوې

هغه خبره دې رښتيا ښكارېږي

پټه يې هر چا نه، چې ډار كې كوې

وا مبارك دې لېونتوب شه بدره

خبرې ځان سره په لار كې كوي

۱۳۸۸.۸.۱۰

کره کتنه: ډاكتر اكبر؛ زموږ د پېر مفكر او هيومانست شاعر

lawang — Tue, 27 Oct 2009 06:00:15 GMT

لیکوال: صدیق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه(۲۵)

ډاكتر اكبر؛

زموږ د پېر مفكر او هيومانست شاعر

شعر له محتوا او شكل څخه جوړ كلام دى. كله، چې د دې دواړو توكيو ترمنځ تناسب موجود وي، له هغه څخه جوړ كلام، نازك او ورېښمين كلام وي. موږ داسې په ګوتو شمار شاعران لرو، چې دغه تناسب ته پام كوي. يو له دغو شاعرانو څخه د دې شعر هستوونكى دى:

ښځه

ښځه پېژنئ؟

چېرته مو له غلبېله اوبه څښلې؟

شګې مو شمېرلې؟

رڼا مو تللې؟

وږمې مو تړلې؟

په لوڅو لاسونو مو

تورې تمبولې دي؟

كه دا مو كړې وي

نو

ښځه مو پېژندلې ده.

ښځه ده، د خداى كوډه

د مينې او ښكلا له ټكو جوړه

خو كاش كه نارينه وو لوستلى شوى

دا شعر د فكري شاعرۍ يوه ترټولو غوره لنډه بېلګه ده. شاعر په دغه شعر كې خپله خبره په ډېره روانه او شاعرانه بڼه ارايه كړې ده. ښايي د بيان د طرز له مخې څه ناڅه تاسو د دې كلام ويونكى پېژندلى وي. دا شاعر د پښتو د معاصرې شاعرۍ هغه مخكښه څېره ده، چې هم يې كلمات خپل دي، هم يې فكر خپل دى، هم يې بيان خپل خصوصيت لري او هم يې د ارايې بڼه شاعرانه ده.

شعر: زنده ګي

lawang — Thu, 15 Oct 2009 02:19:15 GMT

ويناوال: صديق الله بدر

زنده ګي

همدا دعا كوم، چې خدایه ډېره زنده ګي

راكــــړې په زړه داسې يوه وېره زنده ګي

کره کتنه: ندا ساپۍ ، لومړى ګام خو ښه ګام

lawang — Sat, 03 Oct 2009 12:32:15 GMT

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه ( ۲۴)

ندا ساپۍ؛ لومړى ګام خو ښه ګام

كه پښتو داستاني بهير ته يو ځغلنده نظر وكړو، ګورو، چې په دغه بهير كې له پرونه تر ننه پورې د ښځو ليكوالو برخه ډېره كمه ده. خو له نيكه مرغه په وروستيو دوه دريو لسيزو كې دغه تشه تر يوه بريده له منځه تللې او موږ د يو شمېر ښځو ليكوالو د ښو داستاني هستونو شاهد يو، چې په دې لړ كې د پروين فيض زاده ملال، شريفه شريف، وږمه سبا، زيتون بانو، عارفه عمر لور، لينا شريفي او يو شمېر نورو نومونه د يادونې وړ دي. دغه شمېر ليكوالو د پښتو لنډې كيسه ليكنې په برخه كې ډېرې غوره هڅې كړې او په دې لړ كې يې د ښځو سوچه احساسات ځلولي دي. خو د دغو هڅو باوجود يوه ستونزه، چې لا هم تر سترګو كېږي، هغه د ښځو ناول ليكونكو د شمېر كمى دى. موږ اوس حتى د ګوتو په شمار ناول ليكونكې نه لرو، خو دا تمه شته، چې وروسته تر دې البته د فرهنګي هڅو په متمركزتيا سره دا تشه او خلا له منځه لاړه شي او موږ د ناول ليكنې په برخه كې ګڼې ليكوالې ولرو.

موږ دلته همدې اندېښنې ته په پام سره بيا هم د پښتو د معاصر داستاني نثر په ښكلاوو او ځانګړتياوو درسره غږېږو او د پښتو معاصر داستاني نثر يوه داسې ځوانه څېره درپېژنو، چې همدا سږكال يې نثر ليكنې ته مخه كړې، په سترګو كې ليكل شوې افسانه يې پنځولې، په پوره جديت يې په افغانستان كې د وروستيو لسيزو انځورونه كښلي او د خپل زيار او رياضت له كبله يې د معاصرو ليكوالو په ليكه كې ځان مطرح كړى دى: (( دا كوم ناول، چې ما په ۱۳۸۷ لمريز كال كې ليكلى دى، په داستاني نثر كې زما لومړنۍ هڅه ده.))

دا ليكواله او شاعره اغلې توبا ندا ساپۍ ده، چې داستان يوه داسې آيينه ګڼي، چې حقيقت په كې ځلېږي: (( پخپله داستان، چې دى د يوې ايينې په شان دى. كله، چې موږ يو شي ته داستان وايو نو طبعا به په هغه كې د ټولنې يو حقيقت وې، چې په دې آيينه كې ښكاري. دا چې هغه كوم حقيقت دى، د ژوند كومه زاويه په كې ښودل شوې ده، دا بيا پر هماغه ناول يا داستان پورې اړوند دى.))

كره كتنه: د جلان شاعري، انځوريزه شاعري

lawang — Thu, 01 Oct 2009 09:10:35 GMT

ليکوال صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه ( ۲۳)

د جلان شاعري، انځوريزه شاعري

ادبپوهان په دې باور دي، چې هر شاعرانه تصور د خيال له جوهره سرچينه اخلي. شاعر تل په دې هڅه كې وي، چې په خپل جادويي بيان سره هغه انځورونه، چې د هغه په ذهن كې رامنځته شوي، هغه په هماغه قوت، شدت او روڼوالي سره د خپل وړ اوريدونكي په ذهن كې ځاى او ژوندي كړي. دا خبره تر ډېره پر هغو شاعرانو ډېر صدق كوي، چې فطرتا شاعر وي. فطري شاعران خپل افكار داسې سره رانغاړي، چې مينه او ښكلا يې سلام كوي او هره خبره يې خپل ځانګړى ښكلاييز وزن لري، ښايي له همدې كبله وي، چې د فطري او انځورګرو شاعرانو عادي خبرې هم د شاعرانه خوند او رنګ لرونکې وي. دلته په دې ليكنه كې د يو همداسې شاعر په شعر و شاعرۍ درسره خواله كوو او ګورو، چې په عادي خبرو كې يې څومره شاعرانه خوند و رنګ پروت دى: (( يو نامعلوم درد مې د زړه په ورغوي خوله ولګوله او همدا درد له زړه نه د ژبې په لاره د شونډو سر ته راغي او دلته يې خپلې غوټې وسپړلې او په سندرو بدل شو.))

دا شاعر، چې يو نامعلوم درد يې د زړه په ورغوي خوله لګوي، سيدجيلاني جلان دى. زموږ د بهير هغه شاعر، چې د لومړنى شعر د ويلو خوند داسې يو احساس وربښلى و: (( کله مې، چې په لومړي ځل شعر ووايه، ما داسې احساس کاوه، چې ګنې د کايناتو ټوله ښکلا زما په لاس کې ده.))

شعر: نوى غزل

lawang — Sun, 13 Sep 2009 10:09:15 GMT

ویناوال: صدیق الله بدر

غزل

عشقــه ښه ګورې، پرهـرونو نـه، چـې جوړ دى زړه مې

چـې مېـلمـانه لـري نو مـه وايه، چـې سوړ دى زړه مې

اوبــه اوبــه خــو بـس جـــانـانـه يــو پــــــه تـا پســې دى

كنــه غــمــونـــو د دنيـــا تــه خــــــــو كــروړ دى زړه مـې

ورتــــــــــه د ډار او د ديــــوانــــو كـيســـې نــه كـــومــــه

هســــې نــه ويــې وهــي وېـره لا خو ووړ دى زړه مـې

خـــلك دا وايــي، چــې اخــر كــې هرڅــه زړه ووهــــي

يــــــو څوك خو ودې وايي ماته عشق نه موړ دى زړه مې

منــم چــې سپيــن وېښتــه په ږېــرې وېــرولــى يــمـــه

خــــو بــدره دا منــلى نـه شمــه چــې زوړ دى زړه مـې

۱۳۸۸،۶،۲۲

کره کتنه: نصرالله حافظ؛ د مينې، ښكلا او عاطفې شاعر

lawang — Thu, 10 Sep 2009 10:22:49 GMT

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه(۲۲)

نصرالله حافظ؛

د مينې، ښكلا او عاطفې شاعر

دا ځل د پښتو د يو داسې د قدر وړ شاعر، ليكوال او ژباړونكي په شعر او شاعرۍ د خبرو دريڅه پرانيزو، چې ټوله شاعري يې د مينې، عاطفې او ښكلا په اوبو وللې ده: (( هيڅ انسان له مينې نه خالي نه دى، زه پخپله شاعرۍ كې په ښكلا مين وم او له ښكلا سره مې مينه درلوده. له همدې كبله ما پخپلو شعرونو كې مينې، محبت او سولې او امن ته ډېر زيات انعكاس وركړى دى.))

دا قدرمن او په مينې او ښكلا مين شاعر ښاغلى استاد نصرالله حافظ دى. زموږ د پېر هغه شاعر، چې شعر يې هم د كلاسيكې شاعرۍ رنګ لري، هم ولسي خوند په كې نغښتى او هم د معاصرې شاعرۍ ټولې رنګينۍ په كې نغښتې دي.

حافظ د يو ساده او سپيڅلي زړه خاوند دى او همدا علت دى، چې هر شعر يې عاطفي رنګ او خوند لري او ډېر ژر د ولس زړه ته لاره كوي.

شعر: ظلم

lawang — Thu, 10 Sep 2009 05:15:15 GMT

ويناوال: صديق الله بدر

ظلم

په دې زه نپوهېږم

دا ظلم ولې كوي

دغسې ولې وايي

چې زه يوازې يمه

خير!

ورته به څه ووايم

هغه خبره نه ده

ښايي ما نه پېژني

ښايي هغې زړګيه

چا سره هم

هيڅكله سترګې جنګولې نه وي

او دا ورته ښكاري نه هيڅ

چې زه يوازې نه يم

زما په زړه

زما په ذهن

او په خيال كې يوه دنګه اوسي

چې په هر دم او قدم

هميش وي مله راسره

راسره خاندې او خبرې كوي

خو هغه ظلم كوي

او بس همدا

يوه خبره يې ده

چې زه يوازې يمه

خو زه يوازې نه يم

ما سره مينه مې ده

۱۳۸۸،۶،۱۸

کره کتنه: سيند؛ عالی کرکترایزشن او منظر کشي

lawang — Wed, 09 Sep 2009 08:29:15 GMT

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه (۲۱)

سيند؛ عالی کرکترایزشن او منظر کشي

زموږ د روان ادبي بهير يو شمېر كيسې داسې دي، چې د يو څه انځورولو پرځاى ډېر پر څه ويلو په كې ټينګار ليدل كېږي او دا هغه څه دي، چې كيسه سم له واره له معياره وباسي. كه زموږ كيسه ليكوال دا هڅه وكړي، چې د يو څه ويل پر ځاى د يو څه پر انځورولو زور واچوي، دا به نه يوازې دا چې د كيسه ښكلا زياتوي، بلكې لنډه كيسه لكه څنګه، چې له نامه څخه يې پيدا ده، لنډه وي او د اضافي خبرو د كولو له قيده راوځي.

په معاصره كيسه ليكنه كې يوه ستونزه، چې لا هم موجوده ده او د كيسو ښكلا ته يې تاوان وراړولې، هغه دا ده، چې زموږ اكثر كيسه ليكوال د دې پرځاى، چې يوه پېښه يا كركتر انځور كړي، د هغه تعريف او توصيف ته مټې نغاړي او دا هرڅه د راوي خواركي پر اوږو باروي. خو په دې منځ كې داسې يو شمېر كيسه ليكوال هم شته، چې د پېښو او كركترونو د پېژندنې په لړ كې، د هغوى د تعريف او توصيف په ځاى هغوى انځوروي. خان محمد سيند، زموږ د روان ادبي همداسې يو كيسه ليكوال دى.