RSS  

ليكوال: صديق الله بدر

ادبي ګزارشي ليكنه (۱۵)

ليوال؛ د تمثيلي هنر استازى شاعر

دا ځل د پښتو معاصر شعر يوه داسې ځوانه څېره درپېژنو، چې د تمثيلي هنر يو استازى شاعر او د عشق او مينې د ملكې يو مئين انځورګر او ليوال دى: (( مخكې له دې، چې دا ژوند سم وپېژنم، مخكې له دې چې دا لوړې او ژورې وپېژنم او حتى مخكې له دې، چې ځان وپېژنم، مينه مې وپېژندله. دې بې پيرې داسې د احساساتو، عواطفو او يو ډول عاطفي ژوند په لومو كې ښكېل كړم، چې بيا ترڅو د هنر او عاطفې نورو صيقل شويو اړخونو ته مې فكر كېده، د شعر سېلاو په مخه كړى او وړى وم، چې لا تراوسه مې هم د ژوند د واقعيتونو د عقلي او منطقي ساحل نه دى موندلى.))  

دا شاعر او دا د مينې او ښكلا د ملكې انځورګر عبدالغفور لېوال دى.

ليكوال: صديق الله بدر

ټال؛ د رنګينو خيالونو زرين ټال

د حكمت الله مليار د شعري ټولګې د خپرېدو په هيله

زما په اند ښه شعر هغه شعر دى، چې په ښكلو او سندريزو لفظونو پسوللې خبره او سندريزه ښكلا ولري. له نېكه مرغه پر كومې شعري ټولګې، چې درسره غږېږم شعرونه يې له همدې كمال نه برخمن دي او فكر او خيال په كې څپې وهي.

هو! د مليار شعر همدا خصوصيت لري، يعنې د فكر او خيال يو ګډ سندريز تركيب دى، چې په هر بند كې ښكلى غزليز انداز لري:

په ما تـږي دا څــه تنــدر له پاســـه پــرېوتلى

راكړى جام مې څو ځلــې له لاســــه پرېوتلى               

ملالې د لنډيو په شرنګي باندې يې جګ كړه

د هسكـــو برېتــور ځلمـــى لـه اسـه پرېوتلى

                                                    تر پايه

كه څه هم مليار، په بيلابيلو فورمونو كې شاعري كړې، خو ډېر ځله يې د غزل ناوكۍ تر ګوتو نېولې.

ليكونكى: صديق الله بدر

هايكو

دوهمه برخه

نامتو جاپاني هايكو ويوونكي

د جاپان د ادبياتو په تاريخ كې ماتسو باشو، يوسا بوسان، كوباياشي ياسا او ماساو كاشيكي د هايكو سرلاري ګڼل كېږي. دا څلورتنه هغه كسان دي، چې هر يو يې پخپل وار هايكو ته نوى خوند، نوى رنګ او نوې معنى وربښلې ده.

دا هم د دغو هايكو ويونكو په اړه لنډ او كوټلي معلومات:

ليكوال: صديق الله بدر

هايكو

كال نيم دمخه يو شاعر دوست راته وويل، چې اوس اوس يې په هايكو ليكلو پيل كړى او څو هايكوګانې يې ليكلې دي. هغه يې راته ولوستل خو تر كومه بريده، چې ما د هايكو په اړه معلومات درلودل، د جوړښت له مخې د نوموړي دوست  ليكلي شيان راته هايكوګانې  ښكاره نه شوې. يوه هايكو يې داسې وه:

كه راځې راشه خو نو

دروازه خلاصه د زړه

ته منع كړې چا يې

كه څه هم ما دمخه دا هوډ درلود، چې د هايكو په اړه يو څه وليكم خو نه بريالى كېدم او كه رښتيا ووايم د هايكو په اړه د څه ليكلو جرائت مې نه شو كولى او  په دې هيله وم، چې يو بل پښتون ليكوال، چې په جاپاني ژبه او هايكو پوهېږي، په دې ژانر يو څه وليكي.

دلته په دې ليكنه كې، چې ښايي اوږده او په څو برخو كې به وي، لومړى د هايكو، د هغه تعريف او جوړښت، تاريخي شاليد،  او مشهورو جاپاني هايكو ليكونكو په اړه يو څه ولولو، په دويم قدم كې به د يوه جاپاني دوست په مرسته، چې په دري ښه پوهېږي څو هايكوګانې په پښتو درته مخې ږدم او په پاى كې به د پښتو او هايكو تر سرليك لاندې، ليكل شوې پښتو هايكو ګانې وارزو.

هايكو* يو ډول لنډ جاپاني شعر دى، چې تر ډېره د طبيعت توصيف او انځورونه په كې كېږي. د جوړښت له مخې دا شعر ۱۷ څپيز دى او په دريو كرښو يا دريو بندونو كې ليكل كېږي، چې لومړى او درېيم بند يې ۵_۵ څپې او منځنى يا دويم بند يې ۷ څپې دي.

ليكوال: صديق الله بدر

                             "قرباني" يوه ګونګه تلوسه

قرباني د ښاغلي منقادالرحمن رودوال لنډه كيسه ده. نوموړي دغه كيسه د افغان ادبي بهير يوې غونډې ته د كره كتنې لپاره وړاندې كړې او ما پرې دا ليكنه كړې وه:

كيسه ښه پېلېږي او پاى ته رسېږي خو له سره تر پايه يوه ګونګه تلوسه ده. څه دي، څه شوي، څوك ده، څوك دي، څه كېږي؟ كه څوك دا كيسه د لومړي ځل لپاره واوري يا ولولي، نو له پورتنيو پوښتنو سره به مخامخ كېږي.

ليكوال: صديق الله بدر

              زهره؛

      يوه شهكاره منظومه كيسه

د موضوع موندل د كيسه ليكلو لومړى ګام دى.  هرښه كيسه لېكوال دا هڅه كوي، چې يوه ښه موضوع پيدا او كيسه پرې وليكي. د ښې موضوع خبره هغه وخت مطرح كېږي، چې پېښې او موضوعات ډېر وي، كيسه ليكونكي په  هغو كې غورچان وكړي او  د هغه په بنسټ يوه ښه كيسه وليكي.  نن سبا موږ او  تاسې په يو داسې  چاپېريال كې اوسېږو، چې هره شيبه د ګڼو پېښو شاهدان يو، د داسې پېښو شاهدان يو، چې په هره يوه يې لنډه كيسه څه، چې ناولونه لېكل كېداى شي.